Görevimiz Uzay!

çimlenme

Yaşamın Kaynağı

Dünya’da yaşamın kaynağı Güneş enerjisidir. Bu enerji diğer yaşam formlarının kullanabilmesi için dönüştürülür. Bitkiler besin zincirinin temellerini oluşturur. Enerjiyi bizim kullanabileceğimiz forma dönüştürenler bitkilerdir. Bizler tüketici konumdayız ve bitkiler olmasaydı yeryüzünde bizler hatta hiçbir memeli türü olmayacaktı. Sadece besin zincirindeki yeri değil, fotosentez ile soluduğumuz havadaki oksijen miktarını artırarak aslında nefes alabileceğimiz ortamı oluşturanlarda bitkilerdir.

Memelilerden çok daha önce karasal hayata adapte olan bitkiler, memelilerin gelişeceği ortamı hazırlamıştır diyebiliriz. Yani bitkilerin sağlıkla gelişebildiği herhangi bir gezegen tüketicilerin yaşayabileceği bir gezegendir.

Yeni Gezegen Bulma Görevinde Kaza!

uzay kazası

Devletler yıllardır en önemli bilim insanlarını seçerek ekipler oluşturdu. Yeni gezegenlere göç etme, Mars’ta koloniler kurma uzun yıllardır üzerinde çalışılan konular.

Şimdi hazırsan geleceğe gidelim; Sen insanlar için yaşanılabilir yeni gezegenler arayan bir ekipte kaptansın. Yeni keşifler için uzun mesafeler gidip gezegenlerden örnekler toplayıp geri dönüyorsun ama o da nesi? Dünya’ya çok bir mesafe kalmamıştı ki bütün mürettebat birlikte uyandınız ve bir baktınız ki bir sorun var yakıt deponuz meteorlar yüzünden hasar görmüş ve ciddi bir yakıt kaybınız var hemen en yakın gezegene iniş yapmalı ve sorunu gidermelisiniz.

Şansınız yaver gitti ve Dünya’mızın komşusu olan Mars’ a oldukça yakınsınız ve sorunsuz bir iniş yaptınız. Fakat yolculuk istediğiniz gibi ilerlemediği için erzak deponuz ve temiz hava sizi sadece bir iki ay idare edebilecek durumda oysa sizin sorunu gidermeniz çok daha uzun sürebilir. ve bütün kaynaklarınızı tüketemezsiniz.

Mars’ta Beklenmeyen Mola …

bitkinin bölümleri

Belki de son gezegenden aldığınız örnekler insanlık için yeni bir gezegende hayat demek, hemen sakinleşip plan yapmaya koyulmalısınız.Öncelikle yemek ve solunum sorununu çözmelisiniz. Solunum sorununu çözdüğünüzde yakıt tasarrufu sağlayabilir ve gemiyi tamir edip Dünya’ya dönebilirsiniz.

İki farklı ekip kurdunuz dönüşümlü bir şekilde; bir grup mekanik sorunları çözmeye çalışırken diğer grup ise yaşayabilmeniz için gerekli ortamı oluşturmaya çalışacak.

Hazırsanız başlıyoruz:

Öncelikle kendinize izole bir ortam kurmalı ve astronot kıyafetleriniz olmadan soluk alabilmelisiniz. Burada soluyabileceğiniz havayı oluşturmak ve beslenebilmek için ise bitki yetiştirmeniz gerekiyor. Bir sera oluşturmaya başladınız. Peki burada hangi bitkileri yetiştirmelisiniz ve bu bitkileri yetiştirmek için ihtiyacın olan koşullar neler?

Bitki nasıl yetiştirilir?

bitki çimlenme

Bir tohum uygun koşullar oluşana kadar kendini korur. Bu durum tohum halindeki bitkinin uyku yani “dormansi” halidir. Su, sıcaklık, karanlık, oksijen gibi uygun koşullar sağlandığında ise bitki çimlenmeye başlar. Bitkinin çimlenmesi kökle başlar. Daha sonra gövde oluşur. Bir bitkinin gelişimini etkileyen uyaranlar “tropizma” olarak adlandırılır. Bitki uyaran yönünde bir harekette bulunuyorsa pozitif, uyarandan kaçma yönünde harekette bulunuyorsa negatif tropizma olarak adlandırılır.

fototropizma

Örneğin Ayçiçeklerini hepimiz biliriz. Ayçiçeklerinin diğer ismi “Günebakan”dır. Çünkü Ayçiçekleri büyük çiçeklerini gündüz güneşe dönerler. Burada uyaran “Güneş ışığı”dır. Çiçek güneş ışığını takip ettiği için bu uyaran “pozitif tropizma”dır.

Çimlenen Tohumun Kökü Toprağa Nasıl Yönlenir?

çimlenme

Bitkilerin kökleri toprak altındadır. Bir tohum çimlenirken gelişen kökü toprağın altına doğru hareket eder. Peki bitki kökü toprağın altını nasıl bulur? Kökler yönlerini nasıl belirlerler?

Bir bitkiye etki eden yer çekimi kuvveti geotropizma veya gravitropizma olarak adlandırılır. Geotropizmanın köklere etkisi pozitiftir ve kökler yer çekimi doğrultusunda büyürler. Bitki gövdesi ise yer çekiminin aksi yönünde büyür yani geotropizmanı bitkinin gövdesi üzerindeki etkisi negatiftir.

Işık uyaranına karşı olan yönelme hareketine ise fototropizma denir. Fototropizmanın, yanı ışığın bitki köküne etkisi negatiftir ve kökler ışıktan kaçar.  Ancak ayçiçeklerinde olduğu gibi bitki gövdesi ışığa yönelir yani pozitif etkilenir.

Mars’ta Bir Tohum!

tohum

Bir bitki gelişmek için başka nelere ihtiyaç duyar? Her bitki türünün gelişmek için istediği sıcaklık ve su miktarı farklıdır. Şanslısın ki ananastan patatese çoğu bitkinin elinde olması onu yetiştirebilmen için yeterlidir. Kendi seramızı kurarken, koşullar Dünya’daki koşullardan farklı olacak. Örneğin yer çekimi ve ışık Dünyadakinden çok daha farklı.

Şimdi seninle bir bitki yetiştirerek üzerinde etki eden geotropizma ve fototropizma etkilerini birlikte gözlemleyebileceğiz. İhtiyacın olan malzemeler Bilim Kutusu Mart Kutusunda yer alıyor. Bu deneyde, özel bir jel içinde bitkilerini yetiştireceksin.

Bitkin çimlenmeye başladığında fark ettiğin ilk şey köklerin yer çekimine doğru geliştiği olacak. Kökler gravitropizmadan pozitif etkilenir. Gövde gelişmeye başadığında ise yer çekimine ters yönde ışığa yöneldiğini fark etmiş olmalısın.

çimlenme toprak

Maceramıza geri dönecek olursak iyi bir kaptan olarak bütün durumları gözden geçir. Öncelikle gerçek bir sera kurmak için ihtiyacın olanlar; ışık ve su. Bunlar Mars’ta var. Ancak toprak Dünya’ daki kadar verimli değil ve toksik maddeler barındırıyor. bunun çözümünü keşfettiğin verimli topraklara sahip yeni gezegenden aldığın örnek topraklara ekim yaparak kapatabilirsin. Fakat çok önemli bir maddeyi es geçmemelisin. Yaptığın deneyde de gördüğün üzere sağlıklı bir kök oluşumu için yer çekimine ihtiyacın var. Ancak Mars’ ta yer çekimi Dünya’dan az. Ekeceğin bir bitkinin kökleri doğru gelişmezse ekibinin zamanını ve ve emeğini boşa atmış olabilirsin.

Mars’ta Hangi Bitkileri Ekelim?

tohum çimlenme embriyo

Bitkiler Dünya’daki çok farklı koşullara adapte olmuştur. Örneğin tuzlu ortamda yetişen halofit bitkiler, aşırı sıcaklarda ve çöllerde yetişenler, toprağın altında büyüyebilen bitkiler ya da daha soğuk sıcaklıklarda çimlenen bitkiler ve su altı bitkileri gibi pek çok bitki çeşidi bulunmaktadır. Mars’taki koşullarını gözden geçirerek elindeki bitki tohumlarından en uygun olanı seçmelisin!

Ekip olarak elinizdeki bitkileri köklerine göre gruplandırdınız. Saçak köklüler ve depo/kazık köklü bitkiler arasında bir seçim yapabileceğinizi fark ettiniz. Kazık/Depo köke sahip bitkileri ekmeye karar verdiniz. Bu denemenizin sonucunda ise şekil olarak Dünyadakinden daha kısa ve tombul farklı turp ve havuç elde ettiniz. Ayrıca çok uzun fasulyeler yetiştirerek hayatta kalmayı başardınız. Gemiyi tamir ettiniz ve kurduğunuz sera sayesinde gemi yakıtını kullanmadan kullanabileceğiniz bir oksijen odanız da oldu.

bitki büyütme

Dünya’da herkes sizi ve muhteşem başarınızı duymayı dört gözle bekliyor.

Yeni bir gezegende hayatta kalan ilk insanlar sayılırsınız tebrik ederiz.

Bilim Kutusu Mart Kutusu için abone olmayı unutma! Son gün 30 Mart.

Bilim Yılı!