Usturlap nasıl çalışır ve nasıl kullanılır?

Usturlap nasıl çalışır ve nasıl kullanılır?

Usturlap pek çok yerde karşımıza çıkan, asırlar önce bulunmuş bir astronomik ölçüm aletidir. Peki çok farklı şekillerde olabilen usturlapın temel çalışma mantığı nedir? Usturlap nasıl kullanılır?  

Usturlapın çalışma mantığını anlamak için elimize bir usturlap alalım ve önce inceleyelim. Usturlapın üzerindeki açıları hemen fark edeceksiniz. Kullanırken ölçüm işini yapmamızı sağlayacak olan temel bileşen üzerindeki açılar olacak.  Usturlapla ölçüm yapmak temel olarak geometri ve trigonometriye dayanmaktadır. Yani bir üçgenin iç açılarından yola çıkarak kenar uzunluklarını bulmak temel prensiptir. Açıları ise usturlapla bulunduğumuz konuma göre ölçerek belirleriz.  Bir usturlap etkinliğinde, usturlapla trigonometri kullanmadan ve trigonometri kullanarak yapabileceğiniz etkinlikleri sizinle aşağıda paylaşıyoruz.  

Bilim Kutusu'yla kendi usturlabımızı yapıyoruz!

Trigonometri kullanmadan usturlapla ölçüm yapmak  

  1. Ölçülecek cisime usturlapın yuvarlak kısmından tepesine bakılır.
  2. Usturlapın ipi 45°  açı olana kadar cisimden uzaklaşılır.
  3. Usturlapın 45° ölçtüğü yerde cisime olan uzaklığınız ve ölçüm yaptığınız yüksekliğin toplamı cisimin boyuna eşittir.

usturlapla ölçüm yapma

Örneğin bir ağacı usturlapla ölçelim:

Ağaçtan biraz uzaklaşalım ve usturlapın deliğinden ağaca bakalım ve bu sırada usturlapın ipini sabitleyelim. Usturlapın ipi kaç derecede?

  1. Usturlap ipi 45° açıyı gösterene kadar bu ölçümü biraz ileride ve biraz geride olmak üzere tekrar edelim.
  2. 45°'yi yakaladığımız noktada ağaca olan uzaklığımızı ölçelim.
  3. Ağaca olan uzaklığımıza kendi boyumuzu ekleyelim.
  4. Ağacın boyunu bulduk.

Nasıl oldu?

Dik üçgende , üçgenin iki kenarı birbiriyle 90 ° açı yapar. Eğer diğer iki köşe 45° açı yaparsa ve bu dik üçgen ikiz kenar dik üçgen olur ve iki kenar birbirine eşit uzunlukta olur. Ağaca olan uzaklığımızı bu açıyı yakaladığımız yerde ölçeriz. Ve sonra ölçüm yüksekliği olan boyumuzu ekleriz.

Trigonometriden faydalanarak usturlapla ölçüm yapmak  

  1. Ölçülecek cismin tepesine usturlapın yuvarlak kısmından bakılır ve ip sabitlenerek açı ölçülür.
  2. Bu sefer ölçülecek cisimden çok uzaklaşmaya gerek olmaz. Ölçebildiğimiz uzaklıktan açıyı ölçeceğiz ve trigonometriden faydalanarak uzunluğunu hesaplayacağız.
  3. Dik üçgende, 90° açısı olan dik köşenin karşısındaki kenara hipotenüs denir.  Kenarlardan biri karşı kenar, diğeri komşu kenardır. İç açılardan sadece birini ve sadece bir kenarın uzunluğunu bilerek üçgenin diğer kenarının uzunluğu tanjant yardımıyla hesaplanabilir.  
  4. Karşı kenar uzunluğunu hesapladıktan sonra, kendi göz seviyesi yüksekliğimizi ekleriz.
  5. Cisimin uzunluğunu hesaplamış olduk.

usturlap nasıl kullanılır

Nasıl oldu?  

Ağaçtan ne kadar uzakta olduğumuzu ölçtüğümüzde komşu kenar uzunluğunu bulmuş oluruz. Usturlapla da α açısını ölçtüğümüzde geriye kalan karşı kenar uzunluğunu bulmak ve göz seviyemizin yüksekliğini karşı kenar uzunluğuna eklemektir.

Usturlapla yapılan başka ölçümler

 Usturlap kullanarak, yıldızların konumu ve yıldızlara göre yer yüzünde bulunulan nokta gibi pekçok astronomik ölçüm de yapılmaktadır. Örneğin usturlapla Dünya’nın eksen eğikliğini de ölçebilirsiniz.  Bilim Kutusu Usturlap Kutusu’nda, usturlapla ölçüm yaparak Dünya’nın Eksen eğikliğini ölçme çalışması için gereken her şey bulunmaktadır.   

Bilim Kutusu Usturlap Kutusu Siparişi vermek için bilgi@bilimkutusu.com adresine eposta atabilirsiniz. 

ÇOCUKLARINIZLA HEM KALİTELİ ZAMAN GEÇİRİP HEM DE ONLARA BİLİMİ SEVDİRMEK İSTEMEZ MİSİNİZ?

Astronot Çiftçiler Deney Seti

GELECEĞIN ASTRONOTLARI
İÇIN
İNCELE

Asit Baz Ph

GELECEĞİN
KİMYAGERLERİ İÇİN
İNCELE

Kağıt Devre ve Elektrik

GELECEĞİN ELEKTRİK
MÜHENDİSLERİ İÇİN
İNCELE